MEDIACJA W SPRAWACH CYWILNYCH I GOSPODARCZYCH

CZYM JEST MEDIACJA?

MEDIACJA jest dobrowolną, poufną metodą rozwiązywania sporu, w której strony sporu, z pomocą mediatora, przedstawiają swoje stanowiska w sprawie, samodzielnie dochodzą do wspólnie akceptowalnego konsensusu. Proces ten ma charakter dobrowolny, poufny i nieformalny. Mediacje różnią się od rozstrzygnięć autorytatywnych (w tym sądowych)

przede wszystkim tym, że ich celem nie jest ustalenie, kto ma rację, ale wypracowanie rozwiązania jakie zadowalać będzie obie strony sporu i na jakie w związku z tym mogą one przystać dobrowolnie.

KIM JEST MEDIATOR?

MEDIATOREM jest osoba trzecia, która została poproszona o przeprowadzenie mediacji w sposób neutralny i bezstronny. To specjalista, który pomaga stronom określić sporne zagadnienia oraz wypracować stronom satysfakcjonujące ich rozwiązanie.

Głównym zadaniem mediatora jest wyciąganie spornych stron z ich defensywnej, twardej powłoki. Pomimo tego, że ostateczna decyzja zostaje podjęta przez strony sporu, to mediator jest jakby katalizatorem i siłą przewodnią między stronami konfliktu pomagającą im w osiągnięciu porozumienia.

Liv Larsson w swojej książce „Porozumienie bez przemocy w mediacjach” w niezwykle obrazowy i trafny sposób określa nieocenioną rolę mediatora w procesie mediacji, którą postrzega jako otwieranie dotychczas zamkniętego pudełka z prezentem, który jest źródłem radości. Funkcją mediatora jest uchylenie wieczka, zwłaszcza wtedy, gdy konflikt znajduje się w szczelnie zamkniętym opakowaniu. Mediację można zatem opisać jako proces, który pomaga innym zmienić ich spojrzenie na konflikt oraz zauważyć jego potencjał. Mediator pomaga stronom wypracować porozumienie w jaki sposób chciałyby one w przyszłości współdziałać. Mediator ułatwia komunikację między stronami sporu i zachęca do interakcji między nimi, aby osiągnąć polubowne rozwiązanie. Pomaga również zainteresowanym stronom w ocenie sytuacji i ustaleniu możliwych wyników.

Mediator dba o równe traktowanie stron. Powinien czuwać nad tym, aby strony traktowały się nawzajem z szacunkiem i godnością. Nie wygłasza osobistych opinii ani ocen w sprawie. Daje rzetelny obraz tego, jakie mogą być konsekwencje, jeśli sprawa nie zostanie rozwiązana polubownie i zostanie wniesiona do sądu.

Mediator jest zobowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się podczas prowadzenia mediacji nie może być przesłuchany jako świadek w sprawie, w której prowadził mediację, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy mediacji.

Strony w umowie o mediację mogą wskazać konkretnego mediatora lub sposób jego wyboru. Jeżeli strony do mediacji kieruje sąd, to on wskaże mediatora (z listy stałych mediatorów).  Strony mogą jednak wybrać inną osobę. Listy stałych mediatorów prowadzą organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych oraz uczelnie, mogą one także tworzyć ośrodki mediacyjne. Listy zawierające nazwiska mediatorów znajdują się w każdym sądzie okręgowym.

Mediator tylko z ważnych powodów może odmówić prowadzenia mediacji między stronami, które się do niego zgłoszą, bądź zostaną skierowane przez sąd.

JAKIE SPRAWY MOŻNA SKIEROWAĆ DO MEDIACJI?

Zastosowanie mediacji jest możliwe we wszystkich sprawach, w których prawo dopuszcza zawarcie ugody tj. m.in. w sprawach o zapłatę, zawieranie, wykonywanie oraz rozwiązywanie umów, ustalenie odszkodowań.

KIEDY MOŻNA SKIEROWAĆ SPRAWĘ DO MEDIACJI?

Mediacja może zostać przeprowadzona zarówno przed wniesieniem sprawy do sądu, jak i w trakcie postępowania sądowego.

Co istotne, wszczęcie mediacji przerywa bieg przedawnienia.

Na etapie przedsądowym strony mogą rozpocząć mediację, jeżeli powstał między nimi spór, a wcześniej została zawarta umowa o mediację lub jedna ze stron wystąpiła do mediatora z wnioskiem o mediację, a druga strona wyraziła na mediację zgodę.

We wniosku o mediację należy oznaczyć: strony, żądanie i okoliczności, które je uzasadniają. Umowa o mediację powinna określać przedmiot mediacji i osobę mediatora.

Mediacja może zostać przeprowadzona także, gdy sprawa trafi już do sądu. Sąd aż do zamknięcia pierwszego posiedzenia wyznaczonego na rozprawę może skierować strony do

mediacji. Po zamknięciu tego posiedzenia sąd może skierować strony do mediacji tylko na zgodny wniosek stron.

Jeżeli mediacja, do której strony zostały skierowane przez sąd nie przyniosła rezultatów, strony mogą samodzielnie zainicjować kolejną mediację przez wystąpienie z wnioskiem o jej przeprowadzenie do mediatora lub pozostawić spór do rozstrzygnięcia sądu.

ILE TRWA MEDIACJA?

Postępowanie mediacyjne zlecone przez sąd nie powinno trwać dłużej niż trzy miesiące. Termin ten może zostać przedłużony na zgodny wniosek stron lub z innych ważnych powodów, jeżeli będzie to sprzyjać ugodowemu załatwieniu sprawy.

JAKIE SĄ KOSZTY MEDIACJI?

Po otrzymaniu postanowienia sądu bądź zainicjowaniu mediacji przez strony bądź jedną ze stron, mediator niezwłocznie kontaktuje się ze stronami w celu ustalenia dogodnego terminu i miejsca posiedzenia mediacyjnego. Mediacji nie przeprowadza się w budynku sądu, siedzibie albo mieszkaniu stron.

Podczas pierwszego spotkania mediator wyjaśnia stronom zasady i

cele postępowania mediacyjnego oraz pyta, czy strony wyrażają zgodę na mediację.

Zasadą jest, że mediacja jest rozmową obu stron w obecności mediatora. Mogą się także odbywać indywidualne spotkania mediatora z każdą ze stron.

Strony mogą zrezygnować z udziału w mediacji na każdym etapie postępowania mediacyjnego.

Z przebiegu mediacji mediator sporządza protokół. Protokół z mediacji nie zawiera żadnych ocen ani stanowisk stron.

Mediacja może zakończyć się zawarciem wspólnie wypracowanej ugody, którą podpisują strony. Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, ugodę załącza się do protokołu. Mediator informuje strony, że przez podpisanie ugody wyrażają zgodę na wystąpienie do sądu z wnioskiem o jej zatwierdzenie. Mediator przekazuje protokół wraz z ugodą do właściwego sądu oraz doręcza stronom odpis protokołu.

Sąd niezwłocznie przeprowadza postępowanie, co do zatwierdzenia lub nadania klauzuli wykonalności dla ugody zawartej przed mediatorem.

Zatwierdzona przez sąd ugoda ma moc prawną ugody zawartej przed sądem i kończy postępowanie.

Gdyby w odniesieniu do tej samej sprawy którakolwiek ze stron wystąpiła jeszcze raz do sądu, druga strona może podnieść zarzut powagi rzeczy ugodzonej, co spowoduje oddalenie powództwa.

Sąd nie zatwierdzi ugody, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności.

Ugoda zawarta przed mediatorem, którą sąd zatwierdził przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym w rozumieniu przepisów o egzekucji. W razie jej niewykonania, można skierować jej wykonanie do egzekucji komorniczej.

Jeżeli natomiast ugoda nie zostanie zawarta i postępowanie mediacyjne nie przyniesie oczekiwanego rezultatu strony mogą dochodzić swoich praw w postępowaniu przed sądem.

Jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody, strony nie są związane propozycjami wzajemnych ustępstw czy oświadczeniami składanymi przed mediatorem i nie mogą się na nie powoływać w trakcie dalszego postępowania.

JAKIE SĄ KORZYŚCI PŁYNĄCE Z MEDIACJI:

Mediacja stwarza stronom sporu szansę na szybkie, tanie i poufne wypracowanie porozumienia, które będzie przez nich akceptowalne. Sprzyja obniżeniu poziomu negatywnych emocji oraz zrozumieniu potrzeb własnych i drugiej strony, a przez to zmniejsza obciążenie psychiczne związane z sytuacją konfliktową. Eliminuje stan napięcia i oczekiwania, który w ramach postępowania sądowego towarzyszyłby stronom w sporze przez wiele miesięcy, a nawet lat. W konsekwencji pozwala również stronom na zachowanie pozytywnego wizerunku i utrzymanie wzajemnych relacji.